05.12.2025

Three Seas Initiative gas index – dla lepszej współpracy gazowej w regionie

Three Seas Initiative (3SI) GAS INDEX

Nowa idea indeksu dla lepszej współpracy gazowej Litwy, Polski, Chorwacji i Grecji

Region Trójmorza dynamicznie rozwija infrastrukturę LNG. Terminale w Kłajpedzie, Świnoujściu, Gdańsku, na wyspie Krk oraz w Alexandroupolis tworzą dziś główny szlak dostaw gazu do Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Mimo tego rynki w regionie wciąż rozliczają się według zachodnioeuropejskiego indeksu TTF, który nie odzwierciedla lokalnych uwarunkowań ani realiów dostaw LNG.

W odpowiedzi na tę lukę powstaje 3SI Gas Index – pierwszy wspólny indeks cenowy gazu dla państw Inicjatywy Trójmorza. Stanowi on szybki, pragmatyczny i rynkowy sposób na pogłębienie integracji energetycznej regionu. Jest również fundamentem przyszłego wspólnego rynku gazu opartego na danych, przejrzystości i współpracy.

3SI Gas Index zapewnia regionalny benchmark ceny gazu zbudowany na podstawie realnych transakcji z czterech rynków krajowych. Wykorzystuje model indeksowy typu VWAP z korektą infrastrukturalną, podobny do mechanizmu TTF, ale dostosowany do specyfiki dostaw LNG. Dane pochodzą zarówno z giełd gazowych (GET Baltic, TGE, CROPEX, HEnEx), jak i z terminali regazyfikacyjnych, dzięki czemu indeks odzwierciedla rzeczywisty koszt dostaw LNG do regionu.

Wprowadzenie 3SI Gas Index ma kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju rynku. Zapewnia silniejszą pozycję negocjacyjną państw regionu wobec dostawców LNG i umożliwia uzyskiwanie bardziej korzystnych warunków kontraktowych. Zwiększa również przejrzystość cen, ponieważ opiera się na fizycznych transakcjach, co ogranicza przestrzeń dla spekulacji. Ponadto tworzy podstawy do rozwoju rynku finansowego w ramach Trójmorza, otwierając drogę do powstania nowych instrumentów, takich jak kontrakty futures, forwards, opcje czy spready 3SI–TTF.

Równocześnie z indeksem powstają market swaps, czyli zamiany cenowe między rynkami krajowymi – na przykład pomiędzy Polską a Litwą, Polską a Chorwacją czy Polską a Grecją. Pozwalają one na handel gazem w całym regionie bez konieczności ujednolicania krajowych taryf i regulacji.

Z 3SI Gas Index skorzystają zarówno firmy energetyczne, jak i finalni odbiorcy. Indeks umożliwi stabilniejsze i bardziej przewidywalne ceny gazu, zwiększy konkurencyjność dostaw oraz dostarczy lepszych narzędzi do zarządzania ryzykiem. W praktyce stanie się realnym narzędziem integrującym rynki gazowe państw Trójmorza.

Dr Małgorzata Samojedny
Ireneusz Łazor